De energiemarkt blijft voor een groot deel van de bevolking een ondoorzichtig domein. Nochtans gaat energie ons allemaal aan: we verbruiken ze dagelijks, we betalen onze facturen en we hebben de mogelijkheid om ons verbruik beter te beheersen. Begrijpen is de eerste stap naar gedragsverandering. Daarom loont het de moeite om de elektriciteitsfactuur, de toegangspoort tot de energiemarkt, grondig te analyseren en de verschillende componenten te ontcijferen.
Wie een nieuw energiecontract afsluit (vast of variabel) betaalt elke maand een voorschot op basis van een geschat jaarverbruik aan de leverancier. Aan het einde van het verbruiksjaar volgt de afrekeningsfactuur, waarin het reële verbruik wordt berekend, verminderd met de reeds betaalde voorschotten en vermeerderd met de toepasselijke btw.
Het moment waarop deze factuur wordt verstuurd is niet toevallig. Het hangt samen met de jaarlijkse meteropname, die per gemeente meestal in dezelfde periode plaatsvindt.
De factuur geeft aan hoeveel elektriciteit werd verbruikt binnen de afrekeningsperiode. Op basis van dat volume en de werkelijke energiekost kan de consument zijn gemiddelde prijs per kWh bepalen.
Die werkelijke energiekost bestaat uit vier belangrijke componenten: de energiekost zelf, de bijdrage voor groene energie, de transport- en distributiekosten en de belastingen en heffingen.
De energiekost omvat zowel een vaste vergoeding als een prijs per kWh en vormt de inkomstenbron voor de leverancier.
De bijdrage voor groene energie vloeit voort uit de verplichting voor leveranciers om groenestroomcertificaten aan te kopen ter ondersteuning van hernieuwbare productie. Deze verplichting wordt doorgerekend aan de eindgebruikers.
De transport- en distributiekosten (samengevant als “netkosten”) dekken de kosten van het gebruik en onderhoud van het elektriciteitsnet. Terwijl het transportnet, beheerd door Elia, instaat voor hoogspanning en transmissie over lange afstanden, zorgen de distributienetbeheerders voor het regionale en lokale net op lagere spanningsniveaus.
Tot slot omvat de factuur belastingen:
- op federaal niveau: accijnzen en federale bijdragen,
- de openbare dienstverplichtingen: die onder meer dienen om de openbare verlichting of verkeerslichten te financieren.
Gemiddeld vertegenwoordigen de energiekost en de bijdrage voor groene energie bijna 50% van de factuur, en dat is meteen ook het meest fluctuerende deel. De netkosten bedragen ongeveer 30% van het totaal terwijl de belastingen ongeveer 15% uitmaken. De btw maakt ongeveer 5% van de factuur uit.
Er bestaan echter manieren om de factuur te verlagen. Via energiedelen kunnen consumenten een deel van hun elektriciteit aankopen aan een vaste, lokaal overeengekomen prijs die losstaat van marktfluctuaties. Dit nieuwe systeem maakt het mogelijk om met een lokale producent een aantrekkelijkere energieprijs overeen te komen dan die van de klassieke leverancier.
Uw factuur begrijpen betekent uw verbruik en kosten beter in de hand krijgen. Maar het opent ook de deur naar duurzamere en meer solidaire alternatieven.